Kayseri Erciyes Üniversitesi (ERÜ), akademik proje başvurularında üretken yapay zeka (ÜYZ) kullanımıyla ilgili önemli bir etik uyarısı yayımladı. Üniversite yönetimi, son dönemde artan etik ihlallerine dikkat çekerek, proje yürütücülerinin karşı karşıya kalabileceği yaptırımlar konusunda bilgilendirmede bulundu. Bu açıklama, bilimsel dürüstlüğün korunması ve teknolojik araçların sorumlu kullanımı açısından kritik bir rol taşıyor.
Yapay Zeka Destekli Projelerde Etik Sorunlar
Üniversite tarafından yapılan uyarıda, ülke genelinde çok sayıda proje başvurusunun, üretken yapay zeka kullanımı nedeniyle TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (AYEK) incelemesine sevk edildiği belirtildi. Bu durumun, proje yürütücülerine çeşitli yaptırımların uygulanmasına yol açtığı vurgulandı. Özellikle kaynak ve atıf üretimi sırasında yapay zeka tarafından oluşturulan, gerçekte var olmayan, kontrol edilmemiş veya hatalı referansların kullanılması büyük bir problem teşkil ediyor. ERÜ, bu tür referansları “uydurma” veya “halüsinasyon” olarak nitelendirdi.
TÜBİTAK AYEK Yönetmeliği Ne Diyor?
Erciyes Üniversitesi, bu etik dışı davranışların TÜBİTAK AYEK Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri kapsamında değerlendirildiğini hatırlattı. Yönetmeliğin “Etik Kurallara Aykırı Davranışlar” başlığı altındaki 9. Madde’nin (a) bendinde “Uydurma: Hayali veriler sunmak, rapor etmek veya yayımlamak” açıkça bir etik ihlali olarak tanımlanıyor. Bu hüküm, bilimsel çalışmalarda veri ve kaynakların doğruluğunun ne denli önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Etik İhlallerine Uygulanan Yaptırımlar
Üniversite yönetimi, etik kurallara aykırı davranışların ciddi yaptırımlarla sonuçlanabileceğine dikkat çekti. Yönetmeliğin “Uyarı ve Yaptırımlar” başlığı altında, belirlenen ihlaller için cezai müeyyideler öngörülüyor. Özellikle “Uydurma“, “Çarpıtma“, “Aşırma“, “Haksız Yazarlık“, “Kurumca sağlanan kaynakları amacına veya usulüne aykırı biçimde kullanmak” veya “Görevi ihmal veya kötüye kullanma” gibi durumlarda, bir yıldan beş yıla kadar süren yaptırımların uygulanmasının Kurul tarafından Başkana önerildiği belirtildi. Bu, akademik camiada etik standartlara bağlılığın ne kadar ciddiye alındığının bir göstergesidir.
Proje Başvurularında Dikkat Edilmesi Gerekenler
ERÜ, proje başvurularında metinde yer alan tüm kaynakların yalnızca yazarlar tarafından doğrulanması gerektiğini vurguladı. Özellikle üretken yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş metinlerdeki her bir kaynağın varlığı, künyesi ve içeriğinin; birincil veri tabanları ve yayınevleri üzerinden ayrıca kontrol edilmesi büyük önem taşıyor. Bu kontrol mekanizması, yapay zeka araçlarının sunduğu bilgilerin güvenilirliğini garanti altına almak için elzemdir.
Son olarak, TÜBİTAK tarafından yayımlanan “Destek Süreçlerinde Üretken Yapay Zekanın (ÜYZ) Sorumlu ve Güvenilir Kullanımı Rehberi“nin, proje hazırlama sürecinde ÜYZ araçlarının nasıl etik ve sorumlu bir şekilde kullanılabileceğine dair kapsamlı bilgiler sunduğu hatırlatıldı. Kayseri Erciyes Üniversitesi’nin bu kapsamlı uyarısı, gelişen teknoloji çağında akademik dürüstlüğün sürdürülmesi için atılması gereken adımları net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Bir Cevap Yaz
E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.